Phong Tục Truyền Thống Lễ Bỏ Mả Của Đồng Bào Raglai Ninh Thuận

Phong Tục Truyền Thống Lễ Bỏ Mả Của Đồng Bào Raglai Ninh Thuận

Tên gọi: Lễ bỏ mả hay còn gọi là lễ cúng tuần mã hay lễ mãn tang.

Đây là một trong nghi lễ quan trọng của đồng bào dân tộc Raglai, thể hiện rõ nét văn hóa đặc trưng mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc và cũng được công nhận là Di Sản Văn Hóa Phi Vật Thể Quốc Gia vào ngày 30/10/2018

Hãy cùng Thám Hiểm Ninh Thuận tìm hiểu vài nét về lễ bỏ mã của người Raglai.

Thời gian diễn ra

Ngày lễ được diễn ra vào tháng 3,4 dương lịch, sau 1 hoặc 2 năm từ ngày có người mất,đây là một trong những lễ quan trọng đối với đồng bào Raglai.

Ý nghĩa

Lễ bỏ mả mang ý nghĩa chia tay, tiễn biệt giữa người sống và chết, đưa người chết về với ông bà tổ tiên, về với thế giới vĩnh hằng và không lưu luyến cõi dân gian. Theo quan niệm của người Raglai nếu không làm lễ bỏ mã, người chết sẽ vẫn còn vương vấn cõi trần, không thể về với tổ tiên ông bà.

Lễ vật cúng trong lể bỏ mã bao gồm:

Thuyền gỗ (Kagor) được làm từ một thân gỗ nguyên khối và được đục thành con thuyền, điêu khắc tỉ mỉ như hình rồng, chim, những biểu tượng cầu kỳ trên đó thể hiện sự giàu có của người sống để gửi tặng cho người chết; cơm, gà, thịt, rượu, chuối , trầu cau, bánh tét …là những vật lễ không thể thiếu trong ngày lễ Bỏ Mã.

Tiếp theo là cây gậy, từ ngày có người chết người nhà sẽ làm một cây gậy hay còn gọi là gậy thần (gai toah)

Vật lễ cần chuẩn bị:

Trước khi diễn ra lễ Bỏ Mả người nhà phải chuẩn bị hơn một tháng từ việc ủ rượu, làm thuyền gỗ, làm nhà mồ, dựng rạp mả cho đẹp đây được xem là nơi trú ngụ cho ông bà tổ tiên khi qua thế giới bên kia, và cũng là cách tỏ lòng biết ơn đối với người chết.

Cách thức tiến hành:

Các vật lễ được chuẩn bị đầy đủ, đến ngày lễ người nhà sẽ mời một thầy cúng là vị Yanuh jalat còn gọi là thầy chỉ đường, chỉ thức ăn, chỉ đồ uống bằng cây gậy thần. Thầy ngồi ở chính giữa bàn cúng, sau đó mời hồn về để nhận những lễ vật. Thầy cúng sẽ bao gồm 3 người đại diện cho các bộ phận trên cơ thể người là đầu, mình và chân. Sau khi mời hồn xong, các lễ vật sẽ được đem ra mã để cúng vong linh.

Ngày lễ diễn ra trong 3 ngày. Người thân trong gia đình phải mời đầy đủ họ hàng, bà con đến tham dự để chia tay, tiễn biệt người đã khuất.

Ngày đầu tiên: Thầy cúng làm lễ, mời vong hồn về nhận và cầu xin tổ tiên cho linh hồn người chết về với tổ tiên, Kagor được đưa ra ngoài mả và buộc chắc chắn trên nóc nhà mồ. Mọi người cùng nhau ra nhà mồ để khấn vái và tiễn biệt người chết.

Ngày thứ hai: Bà con, hàng xóm láng giềng cùng đến dùng bữa cơm, rượu thân mật để chia buồn cùng gia chủ và tiễn biệt người chết.

Ngày cuối cùng: Là ngày chia tay vĩnh biệt người chết, tất cả các đồ dùng, lể vật đều được đem ra nhà mồ gửi cho người chết được treo lên trên nhà mồ.

Tiếng Mã La được đánh xuyên suốt buổi lễ tượng trưng cho tiếng gọi dẫn đường linh hồn về.
Sau buổi lễ mọi người sẽ biểu diễn văn nghệ truyền thống, tiếng chày, tiếng chuông, tiếng trống ngân vang đượm buồn và cầu mong cho linh hồn người chết được siêu thoát.

Lễ bỏ mả của người Raglai diễn ra trông không khí trang nghiêm, đây cũng là lễ thể hiện trách nhiệm, lòng biết ơn của người sống đối với người đã khuất, một đời người đã qua, tiễn người chết về với tổ tiên, cảm ơn họ đã đến với cuộc sống này đến với đời. Thể hiện tình cảm bền chặt giữa xóm làng, cùng nhau chia sẽ những nổi buồn mất mát, biết yêu thương nhau nhiều hơn một văn hóa ứng xử tốt đẹp của đồng bào Raglai.

Lễ bỏ mả của người Raglai thể hiện tình yêu thương gắn kết, trách nhiệm của người sống với người đã khất. Đồng thời cũng là dịp thể hiện sự đền đáp công lao đới với tổ tiên, ông bà, cha mẹ, và còn là biểu hiện của tình cảm làng xóm gắn kết bền chặt, thể hiện văn hóa ứng xử tốt đẹp giữa con người với con người trong cộng đồng dân tộc Raglai.